Retro Racers
Racegames. Eén van de meest traditionele videogamegenres. Al in de jaren zeventig droomden (vooral) jongeren van over de hele wereld om met duizelingwekkende snelheden over de meest exotische parkoersen in onbetaalbare auto’s te scheuren. Wat dat betreft is er in de aflopen dertig jaar niet veel veranderd. Wel wat betreft de techniek. Een trip down memory lane op het gebied van racegames. Ready? Steady. GO!
Night Rider (1976)
In 1976 was dit grafisch de top!
Nee, deze game heeft niets te maken met die kletskous van een zwarte Pontiac Trans Am en die krullenbol met z’n leren jasje en iets te strakke spijkerbroek. Night Rider heet zo omdat het spel zich louter en alleen ’s nachts afspeelt. Je bestuurt je auto langs rijen reflecterende paaltjes. De keuze om het spel in het donker af te laten spelen is een puur technische. De arcadekasten waren in die tijd simpelweg nog niet krachtig genoeg om ‘echte omgeving’ af te beelden. Je bestuurde de auto langs een steeds smaller wordende, bochtige weg. Af en toe moest je een andere auto passeren. Soms stond er een boompje of een huisje langs de weg. Dat was het, qua graphics. Zelfs de auto was in het originele spel ‘nep’: je bestuurde een plastic schijfje dat met behulp van een touwtje achter het beeldscherm langs bewoog. Over retro gesproken…
In de hoogtijdagen van Night Rider in de arcadehal lag ik nog in de luiers (en waren velen van jullie nog niet eens geboren). Later maakte ik alsnog kennis met Night Rider door de ports naar de Atari 2600 en de C64.
Pole Position (1983)
Pole Position gaf het racegenre op alle platforms een enorme impuls.
Pole Position was (zoals de meeste games in die tijd) ook in oorsprong een arcadegame. Maar Pole Position werd pas echt groot met de Commodore 64, de 64 Kbyte computer, waar zovelen van mijn generatie mee zijn opgegroeid. Ik had ‘m trouwens niet zelf (ik had een Sharp 64K homecomputer, veel minder populair dan de C64 en de MSX, waar we zelfs les in kregen op school) en was dan ook veelvuldig bij mijn overbuurjongen te vinden om onder andere deze voor die tijd te gekke racer te spelen.
De achterkant van een Atari 2600-cartridge van Pole Position.
Hoewel dit slechts een eenspelerspel was, was dit in die tijd ‘da bomb’. De graphics waren helder en kleurrijk en deden nauwelijks onder voor die uit de arcade, de framerate was lekker constant en dit spel slaagde erin daadwerkelijk een gevoel van snelheid op te roepen. Je bestuurde Pole Position met de klassieke Atari-joystick. De vuurknop was vreemd genoeg niet bedoeld om gas te geven, maar om te remmen (gas geven ging automatisch). Je bestuurde je auto door de stick naar links of naar rechts te duwen en naar boven en onder was om te schakelen. Dit schakelen ging gepaard met een fantastisch gebrul van de motoren, wat in de tijd dat de meeste games nog helemaal geen geluid produceerden, een waanzinnige feature was.
Pole Position was een enorm arcadesucces. De kasten zijn vandaag de dag geld waard.
Pole Position wordt ook nu nog steeds als een van de beste Atari 2600-games ooit beschouwd en wel kunnen dan ook wel stellen dat het spel een enorme invloed op het genre heeft gehad. In die tijd werden ook kosten noch moeite gespaard om de game te promoten. Check maar eens deze hilarische anderhalve minuut durende commercial, die een vermogen moet hebben gekost.
Pitstop II
In Pitstop kon je voor het eerst tegen een vriend racen: wauw!
Na het succes van Pitstop verscheen in 1984 Pitstop II op de C64. Dit spel was onmiddellijk een groot succes en is misschien het enige spel dat Pole Position aan het begin van de jaren tachtig kon evenaren. De belangrijkste reden hiervoor was dit de eerste racer was die je met twee personen kon spelen via een zogenoemd ‘split screen’. Het kunnen opnemen tegen een menselijke tegenstander was natuurlijk een flinke meerwaarde. Het hield in dat je je tegenstander continu in de gaten moest houden, om je wagen er snel voor te gooien als hij je dreigde in te halen. Met het risico dat je zelf ergens tegenaan reed en zo vertraging opliep.
Pitstop: prachtige graphics en diepgaande gameplay: niet alleen racen, ook tanken!
Pitstop heette natuurlijk ook niet voor niets Pitstop. Door middel van een kleurtje kon je de staat van de banden in de gaten houden. Zwart waren verse banden, maar naarmate ze meer versleten, kwam blauw, bruin, geel en tenslotte wit voorbij. Om te voorkomen dat je met een klapband stil kwam te staan, moest je tijdig de pitstraat induiken. Ook om benzine te tanken. In dit spel was dit spelonderdeel behoorlijk gedetailleerd uitgewerkt. Zo moest je zelf tanken en banden verwisselen en dat natuurlijk binnen zo weinig mogelijk tijd. Gaan die banden nog een rondje mee of zal ik ze toch maar nu vervangen? Met z’n uitstekende graphics en diepgaande gameplay, was Pitstop II een game die z’n tijd vooruit was.
Outrun (1986)
Outrun: een grote sprong voorwaarts in graphics.
En toen kwam Outrun in de arcadehal. Een spel waarvan je mond openviel. Die graphics! Die muziek! Hoe die Ferrari over de kop sloeg als je tegen een palmboom reed! Levensecht, gewoon. Dat was in de tijd dat home- en spelcomputers nog niet konden tippen aan de speelkasten. Outrun was de eerste game die echt goed uitziende, driedimensionale graphics toonde, in een tijd dat de meeste racegames nog een top-down gezichtspunt hadden.
Cool: in een Ferrari zitten, schakelen, sturen en gas geven!
De gameplay was in al zijn eenvoud verslavend: een race tegen de klok, met de wind door je haren en een blonde schoonheid op de passagierspel. Hoe beter je racete, hoe verder je kwam en hoe meer aantrekkelijke omgevingen je kon aanschouwen. Aan het eind van iedere stage kon je ervoor kiezen om links- of rechtsaf te gaan, zodat je het spel op meerdere manieren uit kon spelen. Outrun kwam ook uit voor de in die tijd populaire systemen (Amiga 500, C64, pc, Sega Saturn), maar die haalden het qua beleving niet bij het origineel (zeker als je plaatsnam in de kast in de vorm van een Ferrari). Saillant detail: anno 2006 speel ik Outrun in al zijn grafische pracht op een simpele mobiele telefoon.
Test Drive (1987)
Een screenshot van Test Drive op de Atari ST.
Test Drive is één van de oudste en langstlopende raceseries. Hoewel de honden van de recentste delen geen brood lusten, was het eerste deel in 1987 een revolutie in de geschiedenis van de racegames. Test Drive creëerde in z’n eentje een compleet subgenre: racen in hete en dure bolides met de politie aan je bumper. Een concept dat later succesvol is gekopieerd door The Need for Speed. Deze serie bespreek ik overigens niet in dit artikel, omdat ik later deze week nog een retro-review van deze (ook heel belangrijke) game schrijf.
Ook in Test Drive koos je uit een exotisch scala aan sportwagens: Ferrari Testarossa, Lotus Turbo Esprit, Porsche 911 Turbo, Lamborghini Coutach en de C4 Chevrolet Corvette. Met één van deze wagens raasde je langs een bergwand omhoog. Was je zonder kleerscheuren en binnen de tijd boven, dan mocht je de virtuele auto houden.
Dat waren nog eens crashes!
Test Drive kwam uit voor de pc, de Atari ST en de C64. De Atari-versie was technisch de meest geavanceerde met de beste graphics. Test Drive was ook de eerste serie racegames die het principe van add-ons introduceerde. Er kwamen later diskettes met extra omgevingen en extra wagens uit.
Ridge Racer (1995)
Ridge Racer: dé launchtitel voor de PlayStation.
We maken een sprong in de tijd naar 1995. Met de introductie van de nieuwste ‘superconsole’ PlayStation kregen de racegames een nieuwe impuls. Inmiddels was het mogelijk volledige 3D-werelden te creëren, waar je met enorme snelheden over heuvels en door dalen heen kon jagen terwijl de mooiste omgevingen aan je voorbijschoten. Dit alles begeleid door opzwepend beukende techno. En dan was er ook nog rekencapaciteit over voor de nodige tegenstanders op de baan.
Reiko groeide uit tot een succesvol gamekarakter.
Ridge Racer was één van de launchtitels voor de PlayStation die de verbluffende driedimensionale werelden uit de arcadehal ook in onze huiskamers wist te halen. Ook Ridge Racer was een zeer innovatieve game voor die tijd. Tal van opties, keuze uit een uitgebreide stal aan supersnelle bakken, prachtige tracks met de nieuwste grafische en lichteffecten die je ook in tegengestelde richting kon rijden en een heerlijke arcadesaus over alles heengegoten.
Echte arcadegraphics, in je huiskamer!
De besturing vergde wat oefening, maar had je de ‘power slide’ eenmaal te pakken, dan was het moeilijk op te houden. Een leuke extra was dat je de PSX-schijf kon wisselen voor een audio-cd om zo tijdens de race naar je eigen muziek te luisteren.
Ridge Racer groeide uit tot een van de meest succesvolle raceseries. Ook op de PSP was Ridge Racer weer van de partij als launchtitel.
Gran Turismo (1998)
Gran Turismo, koning onder de racegames!
Aan het eind van de levensduur van de eerste PlayStation kwam Polyphony Digital met een verbluffende titel die jaren in ontwikkeling was geweest op de proppen: Gran Turismo, met als ondertitel ‘the real driving simulator’. Op het moment dat iedereen dacht dat de PlayStation zijn technische limiet had bereikt, gaf Gran Turismo alle racesgames op welk platform dan ook het nakijken. De verkoop van PlayStations, die aanvankelijk al in de verzadigingsfase was beland, bereikte een nieuw hoogtepunt. Gran Turismo bood dan ook veel waar voor je geld.
Je begon met een tweedehands Toyota, die je zelf helemaal kon optuigen. Van chipsets tot uitlaten en van banden tot spoilers. Urenlang kon je aan je virtuele auto liggen sleutelen om zo steeds beter te kunnen racen. Aan sommige races kon je alleen met een bepaald type auto meedoen, zodat je na verloop van tijd meer auto’s nodig had. Je kon auto’s winnen, die je naar eigen inzicht kon verkopen of tunen. Ook moest je jezelf door een enorme serie tests heen rijden om rijbewijzen te halen, die je weer toegang gaven tot belangrijke races. De auto’s en de parkoersen zagen er spectaculair uit, inclusief een heus reflectie-effect. Iedere auto had zijn eigen rijgedrag en het tunen van auto’s had daadwerkelijk gevolgen voor dat rijgedrag.
In 1998 dachten we dat het echt niet mooier kon.
En dan die replay-filmpjes! Schitterend gewoon, dit was bijna levensecht. De muziek van The Cardigans en diverse westerse bands maakten de beleving helemaal af. Gran Turismo legde de lat voor alle volgende racegames enorm hoog. We vroegen ons bijna af of racegames ooit nog mooier zouden worden. De opties en instellingen bij Gran Turismo waren bijna eindeloos en ik (en vele anderen) heb me dan ook vele tientallen uren – zoniet honderden – met deze game vermaakt. En daarbij zaten ook heel wat nachtelijke uurtjes. Toch nog even die ene race winnen en dan naar bed! Anno 2006 wordt Gran Turismo algemeen nog steeds beschouwd als beste racegame ooit gemaakt.
Tot besluit
Natuurlijk is bovenstaand lijstje niet uitputtend. Er zijn de laatste dertig jaar nog veel meer goede racegames verschenen. Bovenstaande games zijn stuk voor stuk wel bepalend geweest voor de wijze waarop het genre zich heeft ontwikkeld. Een ontwikkeling die nog steeds voortduurt op de next-gen consoles. Want met duizelingwekkende snelheden in dure bolides door exotische omgevingen scheuren, dat is van alle tijden.
Dat ware nog eens toffe games!